‘Nào Lồng’ có nguồn gốc từ lâu, được người H’mông duy trì liên tục qua nhiều đời người, nên nó trở thành một phần quan trọng trong đời sống tinh thần của cộng đồng. Lễ hội này giúp người H’mông duy trì và phát triển các chuẩn mực ứng xử giữa người với người và giữa người với thiên nhiên.

 

‘Nào Lồng’ còn được biết đến là ‘Nò Sồng’, ‘Tông Sênh’, tuỳ theo phát âm của từng vùng là lễ hội để giữ gìn luật tục, quy ước của người H’mông ở huyện Si Ma Cai, tỉnh Lào Cai nói riêng và người H’mông nói chung ở rất nhiều nơi khác. ‘Nào Lồng’ cùng với ‘Thứ tỉ’ - lễ cầu an, thể hiện lòng tôn kính, thờ phụng thiên nhiên và vai trò của dòng họ, người H’mông đã và đang phát huy các giá trị tinh thần và giá trị thực tiễn trong quản lý cộng đồng, quản lý và bảo vệ rừng.

 

‘Nào Lồng’, nghĩa đen là “ăn rồng”, hay tổ chức lễ vào ngày Thìn đầu tháng. Lễ hội có ý nghĩa tinh thần lớn lao, đó là việc cầu mong bình an, cảm ơn thiên nhiên che chở, nuôi dưỡng con người. Đại diện các gia đình trong vùng luôn kết hợp đưa các vấn đề như bảo vệ rừng, hoa màu, cách ứng xử trong gia đình, dòng họ, cộng đồng ra bàn luận, rồi xem xét, sửa đổi, bổ sung các quy chế của cộng đồng. ‘Nào Lồng’ và các quy định của ‘Nào Lồng’ không chỉ thay đổi theo thời gian, mà còn được điều chỉnh linh hoạt phù hợp với đặc thù của từng xã, từng thôn.

 

Với ý nghĩa to lớn của ‘Nào Lồng’ như vậy, nên việc chia sẻ, nhân rộng ra nhiều vùng khác nhau là cần thiết và có giá trị lớn cả về mặt văn hoá và môi trường. Lễ hội ‘Nào Lồng ‘tại xã Cán Hồ ngày 22/7/2009 tới đây (tức ngày 1/6 âm lịch, ngày con Rồng) sẽ là một trong những hoạt động cụ thể hoá ý nghĩa này. Tại đây đại diện dân tộc H’mông từ Lào, một số cán bộ nhà nước, nhà nghiên cứu dân tộc học, Đài Truyền hình Kỹ thuật số - VTC sẽ có dịp chứng kiến, học hỏi để chia sẻ, để có thể ứng dụng các bài học quý của địa phương.